السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )
158
تفسير الميزان ( فارسي )
كلمه اى است باقى در نسل ابراهيم ( ع ) . و در احتجاج از حضرت عسكرى ( ع ) از پدران بزرگوارش روايت آورده كه فرمودند : روزى رسول خدا ( ص ) در سايه كعبه نشسته بود كه عبد اللَّه بن اميه مخزومى عرضه داشت : اگر خدا مىخواست رسولى در بين ما مبعوث كند ، كسى را مبعوث مىكرد كه از همه ما ثروتمندتر و نيكو حالتر باشد ، چرا اين قرآن كه تو مىپندارى خدا بر تو نازلش كرده و به وسيله آن مبعوث به رسالتت نموده ، بر يكى از دو مرد عظيم اين دو شهر يعنى وليد بن مغيره در مكه و عروة بن مسعود ثقفى در طائف نازل نشد ؟ آن گاه امام ( ع ) در كلامى طولانى پاسخ رسول خدا ( ص ) را نقل فرموده كه مضمونش همان است كه در آيات آمده . آن گاه فرموده : و پاسخ همان است كه قرآن در جواب از * ( « وَقالُوا لَوْ لا نُزِّلَ هذَا الْقُرْآنُ عَلى رَجُلٍ مِنَ الْقَرْيَتَيْنِ عَظِيمٍ » ) * فرموده : * ( « أهُمْ يَقْسِمُونَ رَحْمَتَ رَبِّكَ » ) * اى محمد ( ص ) آيا اين مشركين رحمت پروردگار تو را تقسيم مىكنند ؟ . * ( « نَحْنُ قَسَمْنا بَيْنَهُمْ مَعِيشَتَهُمْ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا » ) * اين ماييم كه معيشتشان را در زندگى دنيا تقسيم مىكنيم . آرى خدا است كه بعضى از ما را محتاج بعضى ديگر كرده ، اين را محتاج مال او ، و او را نيازمند كالا و يا خدمت اين كرده است . در نتيجه مىبينى كه بزرگترين پادشاهان و غنىترين توانگران ، محتاج به فقيرترين فقراء شده تا كالايى از انواع كالاها كه نزد او است از او بخرد ، و يا برايش خدمتى كند و گوشه اى از زندگيش را اصلاح نمايد ، كه اگر آن فقير نمىبود اصلاح نمىشد ، و خود آن پادشاه نمىتوانست آن را اصلاح كند . و يا آنكه از علمى كه آن فقير از انواع حكمت و علوم دارد استفاده نمايد ، پس او محتاج به اين فقير است ، و اين فقير هم محتاج مال آن پادشاه توانگر است ، حاجت اين فقير نزد او است و حاجت آن پادشاه كه يا خدمت و يا علم و يا رأى درست است نزد اين فقير است . پس آن پادشاه نمىتواند بگويد : چرا من علم اين فقير و مال خودم را نداشته باشم ، و فقير هم نمىتواند بگويد : چرا مال آن پادشاه با علم و رأى و معرفت خودم برايم جمع نشد ؟ آن گاه امام ( ع ) اين آيه را قرائت فرمود : * ( « وَرَفَعْنا بَعْضَهُمْ فَوْقَ بَعْضٍ دَرَجاتٍ لِيَتَّخِذَ بَعْضُهُمْ بَعْضاً سُخْرِيًّا » ) * . آن گاه فرمود : * ( « وَرَحْمَتُ رَبِّكَ خَيْرٌ مِمَّا يَجْمَعُونَ » ) * يعنى رحمت پروردگار تو بهتر از اموال